Evîn Çîçek

.

.

Bi dengên bilind bang dikin

Didanên çeqeri sîs bi kefa qefilî hatine hemêz kirin

Darên xa bi paçên rengîn pêçane

Bi hêrsa salan jur va hilkişandine

Ez temeşevanim, pir qefilî me

Li kevîya rê de ser kevrêreş runîştî me

Bi çar çavan sêri dora xa  dikim

Pêsîra kîp girtî dikişînim, vedikim

Bê fer mam, çibkim!

Di salê de rok

Çima ro jinan, yan xanimi xatunan ?

Qey camêr hatine qewirandin li rûyê herdê neman?

Çi bû, çutan şûni dem dan?

Jin hember çokirinê, lêxistineye

Bi çavên, gepên misi mor zilma nav malê dibirxîne

Bi berdevkên xa ra xizmetkara bênavîn e

Jin bindest in, hustîxar in

Li sedî pence tên dîtîn weki kêm netevin

Hêla din va karkerên bê pawnot in

Loma salê de tenê li rokê  xadî derdikevin

Li demên din bexeber in

Meş, ger ku xelas bûn berê xa didin malan

Bilind dibe şîrqî şîrqa daran

Mêr zimêlên qijalik badidin

Destên bi ço li kezîyan digerin

Xastinên xa bi dengêkî qicikdîtinê derdixînin

Bişo, bipêj, qaytêke, bîne, bibe, bide, dayne, rake, tijî ke

Emiri xastin bi davî nabin!

Ez temaşevana heştê avdarê

Avdar, te pîroz nakim

Bi dilê sar, çavên sor sêr dikim

Weki jinên din bang nakim

Hûr, hûr dibêm, giran, giran deng dikim

Gora min her jin, her mêr hêliya rêveberiya mali welatê xa ye

Mêrê kurmanc dev de dibê azadî, lê dil de diremik xastin tunne

Mêjoy wî da, wekhevî, azadî girtîne, hêsîr mane

Dibê raman bimire, li deriyê min dûr biskine

Ez çibkim ku, xatuna mala min li wan ramanan bê xeber bimîne

Heştê avdarê çewte, topal e, nikane bibeze

Bar girane, li şuna xa nalive

Çîtîka serê wê de wekhevnebûn diweşe

364 ron desti pişt girtiyên mêran dilîzine

Çima ro mêran tune?

Çima hebe?

364 şevi ro wan ra ne !

Camêrê kurmanc jina malê  re fera xa nîşan dide

Ez mêrê te me

Musikê Cuîyan, İshaqê Mesîhiyan, Mihemedê Mihemedîyani me

Tiliyên henekirî li ser qefsingê bigêşîne

Li ber min bi kitana devgirtî, bi juniyên li tirsê sistbûyî biskine

Heqê te tune, nelive, rûnenê

Seba li şêmûgê derbazbunê li xadiyê xa destûrê bixaze

Tu dizanî ez kî me?

Teberika Xadê me

Jinê, kewanî, bermal, qîza xelkê, berdêl, berdest bîrmeke

Xwestinên min yeki yek bike

Mala bavê xa binîda bîrke

Mîsîni lengerê bîne

Ningên min bişo, rind kefke

Bêna qefilandina roya êvarbûyî li bedena min dûr ke

Anê, etê darê li mazîyê dayne paş dêrî, yan dîwêrda dardake

Ku ew guhdarîya te neke

Qet meskine zu derî koz ke

Kes nikane bibê mêro te ew heq li ku girtiye, wermeke ?

Zilma ku tu dikê hezkirina xaşmayînê wenda dike

Xa kuştinê re gorê dikolî, xalîyê pîndike

Çavkaniyên omedan diteqîne bilav dike

Nav malê da dujmintiyê re, veşartina xastinan re rê vedike

Ew hevala te ya xaşîi nexaşiyê ye

Azadiya te bi ya wê ve girêdayî  ye

Civatê çengê te li yê  wê badaye

Li sedî nodi pênc kurmanc di wî halî de ye

Qey pîroz kirina heştê avdarê me re maye?

Dîtinên, ramanên ku zilma nav malê diparêzin zindîne, narizîn

Devên dagirkeri kevneperestên me de bûne wekî sêvên rezî

Ari namûs, edeti toreyên kali pîran

Me re mane bi barên meucî tirîyan

Nav malên me de bûne hustini kêran

Wan nikanî bikê darên ber sêla pan

Bi tîna wan bipêjî teştek nan

Loma kurmanc gora xelkên bîyanî pir şunva man

Îro jinan nermeyên, kitanên ber devi pozên xa jêr va kişandine

Rûyên li sêvên sor, gepên li ser pozan wendakirî vekirine

Dibezînin, pildi pilda wane

Diqîrên, bang dikin gewrî zaha ne

« Em roreş in, me ro nedî, hustixar in

Mali melal, deşti zevî, zavi zêç ser pişta me barin”

Ew hêlmên qerisî di nav lêvên lerzandî de ber didin

Dilop ser henîyên me dicemidin

Dem tune ku seba xa rakin daynin

Merê ku keviya rê da şûn girtiye

Baskı zend li saqoy pînekirî kişandiye

Zikê bê bez pêş va derxistiye

Nav bêçîyên xa da tizbiyên giloriki panik tenî dibe

Sêri jinan dike, hêla din va lêvan gezdike

Alîkî va zimêlên qeytan badide

Îşlîgê qîşbûyî hurê bi navika çal pêş va tan dide

Moriyên piştan giraniyên mêrên kevîya rîyan ranagirin

Ew li heştê avdarê bêxeber, li rewşê bêzar in

Bangên, diruşmayên jinan wekî qeşmerî, bê arî, bê demî dibînin

Ew koçer in, gundî ne, karmend in, karker in îro guhdarvanin

Jinên ku kef bi dora lêwan ketine berê xa dizivrînin

“Netirsin, netirsin, gavan bavên vê hêlê va verin

We em nêziki meydanan, kursiyan nekirin”

Mêran bi canê jinan namûs xelasi pakiş kirin

Bi dîtinên kevneperest darvakirin

Em li civatê, li jiyana civatî dûr kirin

Gotin edeti tore ço rakirin

Li ber çavên me perdeyên kurbûnê vekirin

Nav partiyan da, nav rêxistinan da seba xa kursî rakirin

Em kirin bûkên li qijalik, li paçên kevn çêkirî

Loma qîza kurmanc nabînî, nanivsînî, naxûnî

Camêrino, xalîserino, bêbavino, bêziravino, metirsin !

Çima, un li heqberî xa hatina jinan ditirsin ?

Xof ketiye ser we, loma me li karên îdeolojîk dûr dixînin

Bi rastî me xa ra rêheval nabînin

Tama ava azadiyê weki ya berîya paîzê pir xaşe

Çi heyfe ku dilopek bi zimanên we neketiye derik we nayşe

Merê kurmanc tamnegirtîye loma rureşe

Nezano barê xa giran dike, halxaşe

Nizanin, nezanin, loma difirin

Xa li yên dora xa bilind dibînin, dûr digirin

Şevi ro nav gola gumanan da avjenîvan in

Dilerizin, dibizdin

Li wenda kirina  kursiyên xa ditirsin

Ramanên rojane we ra kemîn in

Hêliyan de xa wekî pilingan dibînin !

Polîtîkvanên me mêr in

Dinivîsînin, şîrovan in didarizînîn, qelemşer in

Seba navên xa dibezînin

Jin di rêxistinan de demê tijî dikin

Ava germ yeki yek li mivanan belav dikin

Belengaz yên xizmetê ne, xizmetê dikin !

Civatên serî nêr, hezi jina hustixar dikin

Giraniya, karê jinan di nav civakê de pir zêde ye

Di rêveberiyan de bi tiliyan tên hêjmartin çibkin şun nema ye !

Nayên dîtin, kêm in, pir kêm in

Li rojnaman de, têlevîzyonan de, quncikên bijartî yên mêran in

Lê qîza kurmanc qet nay hêsab kirin

Wekî guharikên guçikan, îngîlîskên tiliyan in

Çutan hûbûne wer diqemlînin

Her didin, her didin barwan in

Avên reş bikevin junîyan jî nikanin runin, radibin

Xa da bikevin jî nav malan da badibin

Lê hember çi digirin?

Gora kedên xa xadiyên xonçan in ?

Li paş deriyan, bin paniyan da dîmînin

Weku takekesî nayen hesabkirin

Jin dişixulin, çêdikin, radikin, datînin berdêlan nagirin

Dagirkerên emegên wan firoşkar in

Mêr xadiyên navên mezin in

Yên nav karan da rastiyan dizanin, dişopînin

Îro himik nayên nivîsandin

Bi zanabûn wêdişêrin

Axayên feodali polîtîk pişta hevidi digirin

Mala min bişevitî rewşê ranagirin !

Hember hişarbûna jinan çeper in

Jina kurmanc bi cizlawita reş, bi çîtîka belek diqire

Zaroke ku ber sing da ye heway nagire

Bi bêçîyên  qillêr serê  çiçik  jêr va dikişîne

Tîbûn zimani pidîyan dizeliqîne

Dudanan li dora lêvan digerîne

Dayik bi helki helka xa çiçik tandide nav pidiyan

Mêrên ser bi kefî bê deng man

Çavên bek dirijîyan

Pildi pilda wane, bi gavên sist fitilîyan

 “Li, lo jin ketine riyan

Ev ramanên xirab li ku hatin, ketin serên wan ?

Me çutan famnekir, em xewa mirinê  da man?

Qey weki berê mêranî ma !

Em ku hevdu neparêzin camêrtî li me dûr dikeve

Çanda çokirinê sudikeve

Meri vir şun va nikanî rehet  rakeve !

Şaşikê serê me badikeve

Jinan gem revandin

Îro wekî mehînên rehwan in

Kele dibirin, destên hevdi digirin

Naha destpêkirine, nû nû fêr dibin

Gilîi gazînan dikin

Devên kîsîkan vedikin

Yên kiniki dirêj li tenişta hev meydanê gav dikin

Li hêrsan baskan radikin

Lo, lo tedarîka xa bikin

Tev da xa pêçane, dest bi dar in

Îro pir eşkereye ku ew li me qaîl nabin

Ducanî ne, pişt bi bar in

Bi çi xişimê rudinin radibin !

Sêrkin, sêrkin westanê nizanin

Pili pirtî li daran pêçane

Tarîya sibê va li meydana ne

Aş gênim, jina kurmanc hêrsê  dihêrî ne

Çanda dagirkerîyê tenê îro dibî ne !”

Kî dikane wan çavînî bike

Mêrê ku diqarê, ranagire bi çavên pirsek sêrdike

Taketî xa li komê dûr dike

Hêla qonaxa xa va  dibeze, belengazo lezke !

Nîrkutik bi qehra jinên meydanan tên teqandin

Helpung di pişikan de cîh digirin

Wekî gurîyan xa dixurînin

Bêçîyan ser qefsingan da digerînin

Êşên bîrovan wan dilerzînin

Pilipirtiyên jinan li birînan dipêçînin

Xuraşa destan re melemê nabînin

Teba tune, li qaran, li hersê mînderan dikişînin

Îşlîgên pêsîr bi qilêr didirînin

Bi tevşîyan goncan dikutin, vir va we va tandidin

Yên ku terin hêla axpînan wekî cangeyên qersê bazdidin

Zibil pîndikin, hildavên, diweşînin

Xa wekî gayên bendsamiyê dibînin

Dor hindik, hindik tê jinan pêşan diweşînin

Loma mer dîwaran hildiweşînin

Jin dibê “ez vî derdî nakişînim, nasekinim, terim

Nîv mirî me, vir şun va venagerim

Bese, dibaycim, ranagirim

Nav malê de wekî xadimim, bi rastî hêsîr im”

Mêr bi agirê hêrsê nizanî çi bike !

Li qehran nav malê de tere, tê, dibeze, gav dike

Gora wî, jina xirab yên din re çixirê  vedike

Bûyeran pir pir mezin dike

Qîza xeşîm çavên girtî vedike

Ew pêşvaçûyîn mêr li heştê avdarê bêzar dike !

Ew dixazin seet pir zû rabirin

Bi tariya danê êvarê qîrîniya jinan tê birrîn

Tevzîriya camêrên polîtîk nayê  dîtin

Milleyên jin xa bi dîroka jinan dipêçin

Ramûsandina mêrên xaraxastvan wekî xizara li hesin dihesibînin

Li bin bandora hestên derew da namînin

Heştê avdarê jin wekî huriyên waran in

Bi piştên xûzik dayîk buyîniya xa nîşan didin

Zarikên ber singan paşilên xa da digerînin

Yên du salî paş husti da rudinin

Hin bi hêrsên salan li ber teqandinê ne

Dixazin koma mêran biqewitînin

Jin hilpekîn, hilkişîn, daketin

Mêr ditirsin, dibên “ew xastvanên civata maderşahin

Zêde nare rêveberiya me dihelişe, em belav dibin”

Jin dixaze bibe necar, hîmên malê gora pêwîstîyên xa dayne

Mozan bi mêran girtîye, tiki tenê mane

Serê hespên belek çîyan va badane

Buka salê pîrikê por hunnekirî ra dibê

“Dapîr pevçunê neke, cîbêyle

Îro mêran aqil qelibandine

Demsala me nêzîk dibe

Xastinên me, şimşata me, ew gêj kirine

Seqem li wan teng bûne

Ramanên rizî mêjîyan da zîl dane

Ew nav baxên Kurdistanê da darên axû yêne

Mafdarî dest wan de nîn e

Xadî guman, bi dudilî ne

Ew ê xa ra hilçinin, daynin loma bêdengi ne

Camêrê kurmanc îro xa sîyarê hespê nabîne

Navbera xa da gotibêjêda ne

Ewê qeydeyên xa, sincên xa cîbeylin

Li quretiyê, kevnjeniyê dûr bimînin

Her ku em gav davên hildikevin

Ew bin barê gunîyan da hildipekin

Li ser darên quretîyê da qij dibin, dadikevin

Nikanin rabin, ser xa da dikevin

Çixa, aşîta agirîyê gildêrî ser wan bîye

Mêrê kurmanc nav kevanokê de maye

Dagirkeran çav kurkirine, sîsik rijîye, teba nemaye

Mêrik der da bin zilmêda ye, mal da axa ye !

Loma xalî li serê me ye

Mêrên me bûne cureyên deşti mêrgan

Bêkesên me yêlxiyên zozanan bûn tikitenê man

Xew nakeve çavên van heta berbanga siban

Gevrîyan da nare parîyên nan”

Camêrê me dibê “Lilo paş va jine

Pêş va xalî li serê mine

Hêrsa çavan min ditirsîne

Îro jinan kitani sako avitine

Ar ketîye wana har bûne

Derketine kûçan, qet şerm nakin

Nav rehetîyê da xa ra pirsgirekan amadedikin

Edeti toreyên sed salan serên wana şil nakin

Derdên bê melem pêyda dikin”

Dixwazim bibêm

Apino, birano, pismamino, pisxaletino, mêrino

Dayîkan, dapîran, bavi kalan himik vadivartin

Ambaranda, nav çalan da vêdişartin

Tasên hinguv, tîkeyên qawirandî, hêla we va tandidan, dikişandin

Serên şîr seba we hildiçinandin

Qîz temeşevanbûn, rewşê em diqarandin

We parî du hevda daduqilandin

Wan em bi nanê run, dewê tirş dixapandin

Camêrino, wan himik tandidan nav lêvên weyên rasti xar

Jini qîzan dipat, dikeland we dixar

Tama nanê tisî nav gepên me da dibû veki xalîya li ar

Mastê kevn rivî dikirin  mar

Bermaîyên mêran me ra dibûn xarinên tamsar

Qîzan xa nekir, dayîkan law xemilandin

Dapîran tev de heq dan we, keçan deng nekirin

Hûn qayîl bûn, qîz dilneketî zevicandin

Mezinan xastinên we bi şahî, dengên bilind pejirandin

Seba dili hestên me xa keri lal kirin

Em qîz heqnezan bûn wer nine!

Bê hezkirin vavartin, zevicandin bixaşî mirine

Mezinê malê kefenê  qîza xa bi destê xa distîne tîne

Li ser hespa xemilandî mirinê  ra dişîne

Birano, sebebê bindestîya me edeti tore ne

Em bê çav, bê dili bê  canine

Birayo, pismamo, pisxaltîyo buka ki hezi mêr neke

Derva li hezkirinê digerî,  çavan bel dike

Xastina zava nabîze xa ker dike

Hêvîya  hezkirinê dimîne singi beran li zozani deştan vedike

Bin sîya tirsê da şevi ro ferq nake

Taldanda, neqeban da mêr dixapîne doxinê sistdike

Li seran serê Kurdistanê  hal ew e  rind fam ke

Kurmanc rastîyên jîyanê dizane xa nebîstî dike

Her yêk hêsîrê civata girtîye dengê xa bilin nake

Xapandina buki zavayan nayne ziman, dengnake !

Ew çanda kevnperest zevîyên me dajo wî halî amade dike

Buk hezi zava, zava hezi bukê nake

Civat merîyan hêsirdigire derîyan kozdike

Buki zavayê bê evîn ser pireyên hevidi xapandinê da demê anda dike

Li vî welatî çend kes bûn gorîyên birai bavan

Çend qîz bûn sewiyên, berdestên, berdêlên malan

Mezinan rê dani we, azadiya aborî bû heqê lawan

Loma ûn bûn berdevkên malan

We gora xastina xa nivîsand

Me belavok pişt kirin, bû ne belavvan

Em bûn barkêş, qewrêş, hûn bûn xadî karwan

Em ducanî man, me law anîn

We got “me zeviyên xa rind avdan, ajotin

Genimê îsal pir rinde, libên zêrînin

Berxên ber kozê agirê ocaxa me dişevitînin”

Me qîz anîn we got “dêlik teliqiyan, ya me mê hanî”

Em hev re girbûn, şixulîn, birayên me ûn bûn xadî !

Law meriyên malê bûn, em yên jinbavê, me teba nedî

Her dem em fitilîyan bi hestên biyanî

Edeti tore nav xangi biranda neqeban datînî  !

Hûn nêrin, azad in

Em mê ne, her yek serîk pîvaz in

Ew azadiya çewt serê we bixe ûn bê nîyazin

Em girtiyên we ne

Lê bi dengê bilind bibên ka ûn yên kê ne?

Em darên maziyê ne

Ûn sipîndara ber herxê ne

Her ku dagirker me qir dikin

Em bi hêrs dizên, zêdetir şaxan didin

Le ûn !

Bin barên giran de moriyên piştên we xar dibin, difirin

Pirsên cihanî bi çavên vekirî  nabînin

Rind sêrkin, li ezman hîvi tav li hevdu pir dûr namînin

Pêwîstî wan dikişînin

Pirsgirêk ew e, em wekheviyê nizanin

Bi nezaniya salan hevdu dêşînin, dipelixînin

Loma ez heştê avdarê pîroz nakim

Wê ro mêrên zordar ra dîyarî dikim