GELO DÊ DEWLETA TIRK DOZA KURDÎ ÇARESERBIKE?

Salih Bozan

IV

Di vê serdema me de, ti carî fakterên hundirîn, bi tenê xwe, nikarin ti guhartinan bikin. Ji bil ku civata mirovan a siyasî, aborî, û pêşketina tiknolojî bi hev de hatin girêdan, û rola netewî li hember rola gulobalîzmê lawaz bû.

Ne PKK, ne DTP û ne jî AKP karibûn ev vekirina demokrasî vekirana, ku etmesfêra cihanî nehata guhartin. Bêguman ev nê wateya ku tekoşîna PKK, û xebata DTP bê bandor bûn, û nê wateya ku AKP ji partiyên kemalîst çîşkî ne cûdaye.(me rolên hundirîn di gotarên berê de rava kirin) 

Guhartina etmesfêra cihanê bi hilweşa Yekîtiya Sovêtê despêkir. Bi vê hilweşê hemû girêkên ku cenga sar bi xwe de girêdabûn vereşiyan. Yanî dozên siyasî, aborî ji seqa vê cenga sar rizgarbûn, û civata mirovan li tevahiya cihanê dev bi wergereke din kir.

Di balansa cenga sar de, du pilingan (Yekîtiya Sovêtê û Emerîka) hemû tevger, wergerên leşkerî, û şoreşên gelên Cihana Sêyem îdaredikirin.

Ew şoreşên di sed sala bîstan de pêkhatin, di bin ala azadiyê de xûn rijandin. Ew di bin balansa cenga sar de bi serketin yan jî fetisîn. Nimûna nêzikî me Kurdan şoreşa Berezanî yê mezin di şêsiyê sed sala bîstan de li Kurdistana Êrakê. Ew bi awayekî tirajîdî hilweşiya, û Berezanî bi derdê xweyî netewî mir. Ji bil ku ev şoreşa di çateriya berjewendiya herdu Pilingên mezin de derket. Emerîka ti carî berjewendiyên xwe di vê şoreşê de ne didît, û nedixwest dijî berjewendiyê hevalbendê xwe Şahê Îranê bisekine. Ji aliyê din ve, Yekîtiya Sovêtê bi dîktatorê Seddam Huseyn re sekinî, ji bil ku Seddam jî hevalbendê Yekîtiya Sovêtê bû. Yanî şoreşa Berezanî dervayî berjewendiyên herdu pilingan bû. Lê di 2003 de, rewş hate guhartin, berjewendiya gelê Kurd li Êrakê tevî berjewendiya Emerîka bû, û hevalbendê Seddam mirîbû.

Ez dixwazim bibêjim, ku piştî hilweşa Yekîtiya Sovêtê, dost hatin guhartin û dijmin jî. Kapîtalîzmê konê xwe li ser tevahiya cihanê vegirt. Heta Çîna sotsiyalîsm kete bin vî konî. Kes nikare serî xwe li ber gulobalîsmê rake, ji ber ku gulobalîzm qonaxa kapîtalîzmê ya nû ye. Gewhera vê qonaxê berjewendiyên aborî li ser hemû tiştên din re nin. Hîro sînorên siyasî ne pîrozin, û ti dewlet nikare di sînorên netewî de, xwe di zindanê ke.

Bi gotineke din, cihan gor zagonên xwe, xwe diguhere, û civatên mirovan jî gor zagonên xwe pêş de diçin. Kî li ber vê guhartinê bisekine, dê di bin pêgan de bipelixe.

Binihêrin, ev kirîzma fînansîfî ya li Emerîka despêkir, li cihanê gîş belav bû. Yanî hemû tişt gulobalîzm bû. Heta welatparêzî, netewîtî, nexweşî ew jî gulobalîzm bû.

Çiqas em dijî gulobalîzmê baxivin, li dawiyê emê bizanibin ku ev vebûna Erdogan bi Kurdan re, encamek ji encama gulobalîzmê ye. Di paş de berjewendiyên aborî ji yên siyasî mestirin. Bira kes nekeve gumanan, Erdogan serku nû ve nikare paş de vegere. Heştê salî Tirkan Kurd înkarkirin, bi ramanên M. Kemal şofenîstên Tirk ji xew radibûn û diketin xew. Bi ro û şev digotin: bexteware yê ku bibêje ez Tirkim. Lê hîro ev gotina şermeke, û ne dûr e, di rojeke nêz de, dê mirovê Tirk ji ber vê dirûşmê fedîbike.

Gulobalîzm pêle hemû pirînsipên regezperestî, şofenîstî, mejitengiyê kir, û derî li ber zagonên cihanî vekir. Gewhera van zagonan berjewendiya aborî li qada cihanê ye. Dewletên têkiliyên xwe yên aborî di cihanê de xort nekin, hemû astengan li ber vê xortbûnê ranekin, ew yên li ber devî gulopalîzmê parsekcî bin.

Gellek siyasetmedar û rewşenbîran li Tirkiyê ev rewşa cihanê fêmkirin e. Ji van, lîderên AKP û DTP/PKK jî nin. Loma lîstika van hêzan bi hev re aşkere ye. Kesek ji wan nikare yê din bixapîne.  

Hîro dewleta Tirkiyê, Ordiya Tirkiyê nikare bandora federaliya Kurdistan Êrakê li Kurdên Kurdistana Tirkiyê rawestîn e. Ev federaliya bû rastiyek, kes nikare wê hilweşîne. Ew encamek ji encama gulobalîzmê ye, bi berjewendiya Emerîka û Ewropa de girêda ye. AKP nêzike vê rastiyê bûye, loma em dibînin sertiya xwe ya bi vê federaliyê re nermkiriye, û peyva "herêma Kurdistanê" li ser zimanê wan êdî ne qedexeye. Tew dike konsoloseke Tirkiyê li Hewlêrê veke( berkî vebû jî).

Di felsefeya markisîzmê de rastiyek heye. Ev rastiya dibêje, hemû guhartin, rêform, wergerên civakî, siyasî, û aborî di civata mirovan de gor zagonên gîştî pêktên, vîna mirov nikare van zagonan biguhêre, yan asteng li ber bisekine. Lê rola lehengên dîrokî ( çi kes dibe, çi partî, çi partîzan) ew e, ku van zagonan baş fêmbike, û berjewendiya gelê xwe bi tevgera van zagonan de girê bide.

Ez dibêjim lîderên DTP/PKK û AKP gor van zagonan tevdigerin. Ev sistbûna vê dawiyê, piştî girûpên aştiyê hatin, û pêşwaziya mezin kirîzek çêkir, ev sistbûna bi mîrasê kevin yê AKP; DTP/PKK de girêdaye. Kes nikare kerasê xweyî kevin ji xwe bişeqitîne, bêku kerasê nû neke destê xwe.

Ez di hêviyeke lojîk de me, ku nêzik û pir ne dûr, dê doza kurdî li Tirkiyê bi awayekî çareser bibe. Û Tirk û Kurd dê hîcar roleke hevbeş e mezin li herêmê bi tevahî bilîzin. Ez di texmînekê de me, ku Erdogan li ser vê rêyê ye.

Lê lîder û partiyên siyasî bi texmînan naxebitin, ew gor fakterên li ber çavan dixebitin. Loma ez dibêjim bira kesek DTP/PKK bi şidetê tewanbar neke. Lê di eynî demê de jî gereg DTP/PKK rê li ber vê vekirinê negir e, qasî kare zêdetirîn mafên gelê Kurd bi destxînin.

(Dawî)